Oświadczenia o nazwisku można złożyć m.in. w następujących przypadkach:

W przypadku małżonków:

• późniejsze ustalenie nazwiska małżeńskiego, np. po zawarciu małżeństwa za granicą
• oświadczenie jednego z małżonków o przyjęciu podwójnego nazwiska (dodanie nazwiska przed lub za nazwiskiem małżeńskim)
• powrót do poprzedniego nazwiska po rozwiązaniu małżeństwa

W przypadku dzieci:

• nadanie nazwiska przez matkę za zgodą rodzica nieposiadającego prawa do opieki
• Nadanie nazwiska przez matkę i jej męża
• Zmiana nazwiska rodowego po ustanowieniu wspólnej opieki przez rodziców
• Oświadczenie o dostosowaniu nazwiska do zmiany nazwiska rodziców lub jednego z rodziców
• pierwsze nadanie nazwiska po urodzeniu dziecka za granicą

To, czy i w jakiej formie w danym przypadku możliwe jest złożenie oświadczenia o nadaniu nazwiska lub zmiana nazwiska, musi zostać wyjaśnione indywidualnie przez właściwy organ.

Oświadczenia dotyczące nazwiska są co do zasady nieodwołalne.